Czym jest intubacja i kiedy się ją wykonuje?
Procedura intubacji przeprowadzana jest przede wszystkim przed zabiegami chirurgicznymi w znieczuleniu ogólnym. Jej głównym celem jest bowiem zapewnienie dopływu tlenu do organizmu pacjenta w sytuacji, gdy nie ma on możliwości samodzielnego oddychania. Warto więc wiedzieć, jak przebiega zabieg intubowania, w jakich okolicznościach się go stosuje oraz jakie mogą wystąpić po nim powikłania.
Spis treści
Na czym polega intubacja?
Pojęcie intubacja odnosi się do procedury medycznej polegającej na umieszczeniu w tchawicy pacjenta tzw. rurki intubacyjnej. Głównym celem takiego zabiegu jest udrożnienie dróg oddechowych oraz dostarczenie tlenu do płuc intubowanej osoby, a przy okazji także zapobieżenie przedostania się do nich treści żołądkowej.
Procedurę przeprowadza się zatem wyłącznie u ludzi, którzy z różnych przyczyn nie mogą samodzielnie oddychać, co stanowi poważne zagrożenie ich życia.
Jakie są wskazania do przeprowadzenia intubacji?
Przeprowadzenie intubacji jest niezbędne przede wszystkim w następujących sytuacjach:
-
- u pacjentów nieprzytomnych np. leżących na oddziałach intensywnej terapii po wypadkach lub poddawanych procedurze reanimacyjnej ratującej życie;
-
- u osób z zatrzymaniem funkcji oddychania;
-
- przed wykonaniem zabiegu chirurgicznego w znieczuleniu ogólnym.
Warto zauważyć, że intubacja wykorzystywana jest głównie u pacjentów wymagających oddechu zastępczego. Za pomocą rurki intubacyjnej tłoczone jest wówczas powietrze do płuc przy użyciu respiratora lub worka samorozprężalnego. Niekiedy jednak zabieg pełni także inne funkcje, np. pomaga w odsysaniu wydzieliny z oskrzeli lub służy do podawania leków wziewnych.
Co ważne, opisywany zabieg nigdy nie może trwać dłużej, niż jest to konieczne. Gdy tylko pacjent odzyska zdolność do samodzielnego oddychania, odkrztuszania i połykania, procedurę należy zakończyć poprzez tzw. ekstubację. W przypadku pacjentów długotrwale nieprzytomnych wymagających sztucznej wentylacji, po wstępnej intubacji stosuje się zatem inne rozwiązania np. tracheotomię.
Jak przebiega zabieg intubacji?
Zabieg intubacji polega na wprowadzeniu specjalnego przewodu do tchawicy. Jest to tzw. rurka intubacyjna, wykonana z tworzywa sztucznego np. silikonu, plastiku lub czerwonej gumy. Jej rozmiary są różne, ponieważ należy go dopasować do pacjenta. Najczęściej w przypadku kobiet stosuje się przewody o szerokości około 7,5–8,5 mm a u mężczyzn o średnicy około 8,0–9,5 mm. Na końcu rurki zwykle też znajduje się mankiet uszczelniający oraz balonik kontrolny, które służą do jej stabilnego zamocowania wewnątrz tchawicy.
Wprowadzenie przewodu do układu oddechowego wymaga zastosowania specjalnego urządzenia – laryngoskopu. Składa się on z łopatki, najczęściej zakrzywionej i wyposażonej na końcu w źródło światła oraz rękojeści zawierającej baterie, które zasilają żarówkę.
Najpierw zatem wprowadza się do jamy ustnej pacjenta laryngoskop, który umożliwia zablokowanie języka oraz dokładne obejrzenie wnętrza gardła, a dopiero potem wsuwa się ostrożnie rurkę do intubacji. Należy ją umieścić w taki sposób, by jej koniec znajdował się powyżej rozwidlenia tchawicy.
Niekiedy lekarz przeprowadzający zabieg może zastosować też inne narzędzia. Przykładem jest prowadnica Bougie, która dedykowana jest do wykonywania tzw. trudnych intubacji, czyli takich, których przeprowadzenie doświadczonemu lekarzowi zajmuje więcej niż 10 minut. Prowadnica ma ułatwić to zadanie, ponieważ jest elastyczna i ma zaokrągloną końcówkę, dzięki czemu można za jej pomocą wprowadzić przewód do układu oddechowego bez ryzyka uszkodzenia tkanek miękkich. Poza tym jest wyposażona w podziałkę ułatwiającą ocenę właściwej głębokości umiejscowienia rurki.
Ostatnią czynnością przy wykonywaniu zabiegu jest zablokowanie przewodu wewnątrz tchawicy. Jest to konieczne, aby zapobiec jego niekontrolowanemu przesuwaniu się wewnątrz. Robi się to poprzez wypełnienie strzykawką wspomnianego wyżej balonika w celu jego rozprężenia.
Standardowo rurkę intubacyjną wsuwa się przez jamę ustną, ale jest to możliwe także przez nos. Ten drugi sposób wymaga jednak zastosowania nieco innych narzędzi i najczęściej praktykowany jest u noworodków lub u pacjentów przygotowywanych do zabiegów w obrębie jamy ustno-gardłowej.
Jakie powikłania mogą wystąpić po intubacji?
Nieprawidłowe wykonanie intubacji może skutkować poważnymi powikłaniami. Mogą one wynikać choćby z tego, że została zastosowana niewłaściwa rurka do intubacji. Przykładowo, za duża może uszkodzić krtań i tchawicę.
Niebezpieczne jest także zbyt głębokie umieszczenie przewodu. Gdy trafi on do oskrzeli, może bowiem wywołać rozedmę i odmę płuca.
Właśnie dlatego zabieg intubowania wymaga odpowiedniej wiedzy i doświadczenia. W praktyce zajmują się tym głównie lekarze lub wykwalifikowani ratownicy. Na sali operacyjnej procedurę natomiast wykonuje zwykle anestezjolog.
Należy jednak pamiętać, że nawet wskutek profesjonalnie przeprowadzonej intubacji mogą pojawić się jakieś powikłania, wynikające choćby z trudnych warunków jej wykonywania np. podczas szybkiej akcji ratowniczej.
Do tego rodzaju negatywnych skutków należą zazwyczaj:
-
- zachłyśnięcie się pacjenta treścią żołądkową – dochodzi do tego najczęściej wskutek niezamierzonego wprowadzenia przewodu do przełyku;
-
- uszkodzenie zębów np. ich wybicie lub ułamanie;
-
- zranienie wnętrza jamy ustnej, gardła lub krtani w wyniku wprowadzania laryngoskopu.
Właściwie przeprowadzona intubacja może również spowodować pewne dolegliwości u pacjenta. Po wyciągnięciu rurki w procesie ekstubacji często bowiem pojawia się podrażnienie i ból gardła, a także obrzęk krtani. Objawy te jednak dość szybko ustępują samoistnie i nie stanowią większego zagrożenia dla zdrowia.