Jak pielęgnować rany pooperacyjne?
Prawidłowe dbanie o rany pooperacyjne ma bardzo istotny wpływ na rekonwalescencję i zapobiega powikłaniom. Nawet proste błędy mogą powodować poważne komplikacje, znaczne obniżenie komfortu życia pacjenta i zagrożenie dla jego zdrowia. Niestety, podczas wypisu ze szpitala pacjenci nie zawsze otrzymują stosowne wskazówki w tym zakresie. Należy zatem we własnym zakresie dokładać wszelkich starań, by przestrzegać zasad właściwej pielęgnacji tego typu ran. Sprawdź, o czym trzeba pamiętać.
Spis treści
Rodzaje ran pooperacyjnych
Rany pooperacyjne powstają wskutek przerwania powłok skórnych, błony śluzowej lub narządów podczas interwencji chirurgicznej. Dzięki temu, że zazwyczaj są czyste, a ich brzegi gładkie i łatwo się łączą, gojenie powinno przebiegać przez rychłozrost, a w miejscu nacięcia powinna pojawić się płaska i elastyczna blizna.
Wyróżniamy kilka podstawowych rodzajów ran pooperacyjnych. Są to:
-
- rany czyste (powstałe w obrębie odkażonej skóry),
-
- rany czyste zakażone (mówi się o nich, jeśli podczas zabiegu była styczność z otwartym układem moczowym, płciowym lub pokarmowym),
-
- rany skażone (najtrudniejsze w gojeniu z powodu masywnego zakażenia drobnoustrojami, wymagają chirurgicznego czyszczenia i szycia).
Każda z nich wymaga prawidłowej pielęgnacji, zwłaszcza bezpośrednio po zabiegu, w wyniku którego powstała. Od postępowania w pierwszych dniach i tygodniach zależą rokowania dla tempa i przebiegu całej rekonwalescencji.
Rodzaje opatrunków do ochrony ran
Kluczowe znaczenie dla skutecznej ochrony ran ma dobór odpowiednich opatrunków, które chronią je przed kontaktem ze środowiskiem zewnętrznym i znajdującymi się w nim drobnoustrojami oraz urazami mechanicznymi. Powinny one zapewniać jednocześnie dostęp powietrza ułatwiający gojenie i zapobiegający mnożeniu się bakterii. Muszą być także odpowiednio elastyczne, by dopasowywały się do kształtu ciała, a ich noszenie nie powodowało dyskomfortu.
Bezpośrednio po zabiegu rany zabezpiecza się plastrem pooperacyjnym. Jego rola polega na wchłanianiu ewentualnego krwawienia i chronieniu przed urazami mechanicznymi. Jeśli wysięk jest duży, a rana wykazuje oznaki zakażenia, należy wybrać plastry wysokochłonne. W przypadku ran znajdujących się w miejscach narażonych na zmoczenie, wskazane jest używanie opatrunków wodoodpornych. Latem można sięgnąć po opatrunki chroniące przed promieniami UV, zwłaszcza jeśli rana znajduje się w odsłoniętym miejscu, na przykład na twarzy.
Opatrunek może być wykonany z miękkiej gazy lub ligniny i zamocowany przy użyciu przylepca. W sprzedaży dostępne są również gotowe do naklejenia opatrunki składające się z warstwy chłonnej i klejącej.
Dopiero gdy rana goi się prawidłowo, jest sucha i nie obserwuje się wysięku, lekarz może zgodzić się na zrezygnowanie z opatrunku.
Jak prawidłowo zmienić opatrunek?
Nie bez znaczenia jest też sposób wymiany opatrunku. Zwykle zaleca się, by robić to co dwa-trzy dni, jeśli z rany nic się nie sączy. Aby uniknąć zakażenia rany, należy starannie przestrzegać zasad higieny. Wszystkie używane materiały muszą być sterylne. Przed przystąpieniem do zmiany opatrunku dobrze jest wziąć prysznic, a przynajmniej starannie umyć okolicę rany. Następnie trzeba umyć ręce i ewentualnie założyć jednorazowe rękawiczki. Samą ranę można przemyć jałowym gazikiem nasączonym solą fizjologiczną lub odpowiednio dobranym środkiem antyseptycznym, jeśli zajdzie taka konieczność. Po odczekaniu aż preparat wyparuje i zdezynfekowaniu rąk pora ponownie ją zabezpieczyć. Ważne, by nowy opatrunek nie przylegał bezpośrednio do rany, ponieważ uniemożliwi to prawidłowe gojenie.
Zmiana opatrunku to także doskonała okazja do oceny stanu rany. Jeśli będzie wyglądała niepokojąco, pojawi się zaczerwienienie, ropny wyciek lub bolesność, pacjent powinien obowiązkowo zgłosić się do lekarza.
Najważniejsze zasady pielęgnacji ran pooperacyjnych
Na prawidłową pielęgnację ran pooperacyjnych składa się kilka czynności wykonywanych we właściwy sposób. Przede wszystkim nie można doprowadzić do ich zanieczyszczenia czy zawilgocenia. Nie powinno się ich moczyć podczas kąpieli, ale należy dbać o ich higienę i delikatnie myć. W tym celu najlepiej używać letniej wody i zwykłego szarego mydła. Następnie trzeba ranę starannie osuszyć przy użyciu czystej gazy i opcjonalnie zastosować środek antyseptyczny. Opatrunek zmieniaj tak często, jak będzie taka potrzeba, stosując się do opisanych wyżej zaleceń.
Po zdjęciu szwów można stosować masaż blizny, który zwiększy jej elastyczność. Warto sięgnąć również po specjalne preparaty przeznaczone do pielęgnacji blizn i zmniejszające ich widoczność.
Jak długo goją się rany i czy gojenie można przyspieszyć?
Podstawowe pytanie, które zadaje sobie każdy pacjent z raną pooperacyjną, to jak długo będzie trwało jej gojenie. W praktyce trudno oszacować ten czas, ponieważ wpływa na niego wiele czynników, począwszy od rozległości i umiejscowienia rany, aż po indywidualne predyspozycje. Na szczęście istnieją skuteczne sposoby na to, by proces nieco przyspieszyć. Rana powinna mieć zapewniony dopływ powietrza, co w praktyce oznacza zabezpieczanie jej odpowiednimi opatrunkami, ale również noszenie lekkich, przewiewnych ubrań. Aby uchronić ją przez rozejściem się, należy unikać nadmiernego wysiłku fizycznego i podnoszenia dużych ciężarów bezpośrednio po operacji. Kluczowe znaczenie ma także odpowiednio dobrana dieta. W okresie rekonwalescencji potrzeby żywieniowe są większe niż normalnie, dlatego przyjmowane posiłki powinny być gęste energetycznie, bogate w białko i witaminy. Nie należy także lekceważyć żadnych objawów, które mogą świadczyć o zakażeniu. Wszystkie te zalecenia w połączeniu z przestrzeganiem zasad dotyczących właściwej pielęgnacji rany powinny skrócić czas rekonwalescencji do niezbędnego minimum.