Jak prawidłowo utylizować odpady medyczne?
Odpady medyczne to specyficzne produkty, które mogą być niebezpieczne i trudne w utylizacji. Nie można ich tak po prostu wyrzucić do kosza, jak zwykłe śmieci komunalne. Muszą być traktowane indywidualnie – odpowiednio przechowywane, transportowane i unieszkodliwiane. Z tego artykułu dowiesz się, jak prawidłowo je utylizować. Zapraszamy do lektury!
Spis treści
Czym są odpady medyczne?
To odpady produkowane w szpitalach, przychodniach i placówkach medycznych. Powstają podczas udzielania świadczeń zdrowotnych, a także przy prowadzeniu badań i doświadczeń naukowych w zakresie medycyny. Większość odpadów jest niebezpieczna i trzeba je odpowiednio utylizować. Szczegółowe zasady utylizacji reguluje rozporządzenie Ministerstwa Zdrowia. Zobowiązuje ono placówki medyczne, które wytwarzają takie odpady, do ich segregacji, przechowywania i przekazania do specjalnie do tego przeznaczonych miejsc. Ma to kluczowe znaczenie dla zdrowia i bezpieczeństwa ludzi oraz środowiska.
Kto odpowiada za wytworzone odpady medyczne?
Wszystkie podmioty, które wytwarzają odpady inne niż komunalne, mają obowiązek ich ewidencjonowania i składania rocznych sprawozdań. Odpowiedzialność za nie ponosi ich wytwórca. Wszystkie materiały medyczne wyrzucone przez lekarza czy pielęgniarkę muszą zostać przewiezione w specjalnym – zamkniętym wózku – do miejsca ich magazynowania. Powinny być one segregowane i odpowiednio przechowywane w specjalnych zbiornikach, takich jak np. pojemniki Marplast z oznaczeniem: „Materiał zakaźny dla ludzi”.
Rozporządzenie Ministra Zdrowia definiuje, jak długo mogą być przechowywane poszczególne rodzaje odpadów. Następnie zostają wydane firmie, która jest wyspecjalizowana w utylizacji takich materiałów. Odpowiedzialność wytwórcy za odpady kończy się dopiero z chwilą ich utylizacji.
Sposoby utylizacji odpadów medycznych
Bardzo często stosowaną metodą utylizacji jest ich termiczne przekształcanie w spalarniach odpadów niebezpiecznych. Innymi sposobami unieszkodliwiania są:
-
termiczne przekształcanie w instalacjach lub urządzeniach. To utlenianie w temperaturze 1100 stopni Celsjusza, piroliza, zgazowanie i proces plazmowy. Pozostałość po takiej obróbce może być poddana odzyskowi,
-
autoklawowanie w sterylizatorach próżniowych lub grawitacyjnych – do pozbycia się mikroorganizmów wykorzystuje się parę wodną. Odpady po tym procesie mogą być składowane na wysypisku śmieci komunalnych,
-
dezynfekcja termiczna – odkażanie w temperaturze 480-700 stopni Celsjusza w warunkach ciśnienia atmosferycznego. Odpady podczas tego procesu zmniejszają swoją objętość o połowę. W procesie nie ma produktów ubocznych,
-
działanie mikrofalami – para wodna podgrzana mikrofalami rozbija mikroorganizmy,
-
dezynfekcja chemiczna – oczyszczanie odpadów z toksycznych związków, np. przy użyciu chloru. Tak przetworzone zużyte materiały medyczne po rozdrobnieniu można wywieźć na wysypisko.
Co można zrobić z domowymi odpadami medycznymi?
Chorzy w domach, którzy niekiedy po kilka razy codziennie muszą zmieniać opatrunki, cukrzycy badający poziom glukozy we krwi czy stosujący insulinę, a także inni pacjenci również wytwarzają odpady medyczne, m.in.:
-
zużyte fiolki po insulinie,
-
paski do badania cukru we krwi,
-
jednorazowe peny insulinowe,
-
lancety jednorazowego użytku do kontroli poziomu glukozy,
-
igły, zabrudzone waciki, kompresy, bandaże,
-
zbiorniczki po lekarstwach.
W zasadzie kwestie domowych odpadów medycznych nie są w Polsce prawnie uregulowane. Nie ma więc żadnych konkretnych wskazówek dotyczących prawidłowego, bezpiecznego ich utylizowania. Można jednak we własnym zakresie zadbać o prawidłowe przechowywanie i unieszkodliwianie tych środków.
Na rynku dostępne są specjalne pojemniki na odpady medyczne Marplast. Można w nich składować zużyte igły, wenflony czy strzykawki. Opakowanie zaopatrzone jest w wieko wykonane z twardego tworzywa. Dodatkowo wyposażone jest w specjalny otwór, który posiada zaczepy. Pozwalają one na trwałe zamknięcie, a plomba zabezpiecza przed ponownym otwarciem pojemnika. Naklejona etykieta zawiera odpowiednie informacje i ostrzega przed niebezpieczną zawartością. Dostępne są produkty o pojemnościach, np.: 0,7 l, 1 l czy 2 l.
Na zużyte igły, waciki czy kompresy można także wykorzystać kartonowy pojemnik na odpady medyczne. W środku wyposażony jest on w worek, u góry zaś jest otwór wlotowy, który ma specjalne zabezpieczenie przed wypadaniem zawartości.
Co zrobić z zapełnionymi pojemnikami? Możliwości jest kilka:
-
zanieść je do swojej przychodni,
-
oddać do punktu selektywnej zbiórki odpadów komunalnych,
-
igły, peny czy strzykawki zanieść do apteki, jeśli przyjmowane są takie odpady – nie ma jednak takiego obowiązku,
-
zasięgnąć informacji w stacji sanitarno-epidemiologicznej lub w urzędzie gminy.
Dlaczego prawidłowy wywóz i utylizacja odpadów medycznych są tak ważne?
Odpady medyczne są często bardzo niebezpieczne ze względu na swoje właściwości: toksyczne, radioaktywne czy łatwopalne. Niewłaściwe ich przechowywanie lub nieprawidłowy transport mogą doprowadzić do przedostania się szkodliwych związków do środowiska. To może narazić niczego nieświadome osoby trzecie na kontakt z nimi. Wyrzucanie takich odpadów do kontenera na śmieci komunalne mogłoby nieść za sobą poważne konsekwencje. Dlatego bardzo ważne jest ich odpowiednie przechowywanie od razu po ich wytworzeniu. Służą do tego specjalne worki foliowe, papierowe, a także utwardzone pojemniki, np. Marplast. Aby spełniały swoją funkcję, powinny być odporne na:
-
uszkodzenia mechaniczne,
-
działanie wilgoci,
-
reakcje chemiczne.
Zapełnione pojemniki powinny zostać odpowiednio oznaczone – kodem odpadu i datą zamknięcia. Warto też wybrać rzetelną firmę, która zajmuje się profesjonalnym transportem i utylizacją odpadów medycznych i zadziała zgodnie z rygorystycznymi procedurami.